Það vantar pólitíska forystu

Afnám gjaldeyrishaftanna ætlar að reynast erfiðara en talið var. Að undanförnu hafa komið fram, m.a. í skrifum Morgunblaðsins, sjónarmið sem styðja þá skoðun að vandinn sé mun umfangsmeiri en áður var talið. Það verður að segjast eins og er að það er ótækt að það skuli vera uppi óvissa um hver staðan sé og lítil von til þess að marktæk áætlun um afnám hafta líti dagsins ljós á meðan svo er.

Seðlabankinn á ekki að stýra

Áhuga- og sinnuleysi ríkisstjórnarinnar í þessu máli er furðulegt. Svo virðist sem ríkisstjórnin líti svo á að málið heyri undir Seðlabankann og þar með brjóti það gegn sjálfstæði bankans ef ríkisstjórnin skiptir sér af. Þetta sjónarmið mátti að minnsta kosti lesa úr svari forsætisráðherra þegar ég spurði hana á Alþingi hvort hún væri ekki reiðubúin til að lýsa því yfir að ekki yrði gengið frá nauðasamningum vegna þrotabúa gömlu bankanna nema með samþykki ríkisstjórnarinnar. Svar forsætisráðherra var á þá leið að hún vildi fara varlega í að taka fram fyrir hendurnar á Seðlabankanum. Ef um væri að ræða hefðbundin verkefni Seðlabankans þá ættu slík sjónarmið vissulega við, en afnám gjaldeyrishaftanna er ekki verkefni sem Seðlabankinn á að hafa forystu um, ríkisstjórnin verður að leiða málið. Því kom svar forsætisráðherra mér á óvart og vakti áhyggjur mínar. 

Sleifarlag

Því miður höfum við tapað tíma. Fyrir löngu hefði átt að liggja fyrir nákvæm staða þjóðarbúsins, og á grundvelli þeirrar niðurstöðu hefði þurft að ná samstöðu stjórnar og stjórnarandstöðu um áætlun til að lyfta höftunum. Alþýðusambandið og samtök atvinnurekenda hefðu einnig þurft að koma að þeirri stefnumótun. Í framhaldinu hefði þurft að tryggja að öll efnahagsstefnan miðaði að því að auðvelda afnám haftanna. Sama hvar í flokki menn standa þá getur enginn neitað því að tíminn hefur verið einstaklega illa nýttur, það hefur vantað pólitíska forystu í þessu máli allt kjörtímabilið.

Það er hægt að afnema höftin

Þessu verðum við að breyta og það er ekki eftir neinu að bíða. Ég gef mér það að innan vébanda Seðlabankans sé verið að taka afstöðu til þeirra upplýsinga sem fram hafa komið að undanförnu um stærð vandans og að bankinn muni upplýsa stjórnvöld í framhaldinu um stöðu mála. Þverpólitísk nefnd um afnám hafta sem hefur verið starfandi um langa hríð getur gagnast til að samrýma sjónarmið stjórnmálaflokkanna. En vegna mikilvægis málsins er nauðsynlegt að forystumenn flokkanna eigi með sér formlegt samstarf til að móta stefnuna. Jafnframt verður ríkisstjórnin að tryggja að efnahagsstefnan styðji við afnám hafta. Á meðal þess sem skiptir máli er að erlend fjárfesting vaxi þannig að gjaldeyrir komi inn í landið og styðji við krónuna. Hagvöxtur þarf að aukast umtalsvert þannig að það sé fýsilegt að fjárfesta á Íslandi og þar með dragi úr líkum á því að fjármunir Íslendinga flæði úr landi. Eyða þarf pólitískri óvissu um skatta og álögur þannig að þeir sem hér vilja fjárfesta geti treyst því að leikreglum sé ekki breytt í miðjum klíðum og ríkissjóði verður að skila með afgangi þannig að hægt sé að draga úr skuldsetningu hans á næstu árum.

Þjóðarsátt

Aðalatriðið er að afnám haftanna þarf að taka miklu fastari tökum en gert hefur verið hingað til. Forsætisráðherra verður að leiða málið, Seðlabankinn er til aðstoðar, og náið samstarf þarf að vera við stjórnarandstöðu og aðila vinnumarkaðarins. Þjóðarsátt er ofnotað orð, en mikilvægi þess að leysa þjóðina úr gjaldeyrishöftum er slíkt að um það þarf að ná þjóðarsátt. Það er ekki eftir neinu að bíða.

Segðu þína skoðun